Het Chinese denkmodel

Facebooktwitter

Yin en Yangsticker-yin-yang

In de Dao Deh Qing schrijft Lao Zi: Uit de Dao ontstaat “een”; uit de een ontstaan “twee”; uit de “twee” ontstaan “drie”; uit de “drie” ontstaan de “10.000 dingen”.

De “een”  is oneindige potentie in balans, de Tai Ji.
Als de “een”  in beweging komt, ontstaan de tegengestelde waarden Yin en Yang; de “twee”.
Als de “twee” in verbinding treden ontstaan de “drie” , de hemel, de aarde, en daartussen de mens.
Uit de “drie” komen alle dingen voort, de “10.000 dingen”.

Als Yin en Yang volledig in balans zijn is er stilstand en geen beweging en geen leven. Pas op het moment dat er disbalans ontstaat en het streven naar balans gaat daarmee gepaard, pas dan ontstaat beweging en de mogelijkheid voor leven.
Daarom staat in de Chinese filosofie de Qi centraal. Zonder stromende Qi geen leven.

Wat is dan precies Qi?

Vanuit onze Westerse traditie is dat niet makkelijk te omschrijven. Er worden vertalingen zoals “energie”, “levenskracht”, of zelfs “spirituele kracht” aangeboden. Deze vertalingen treffen de betekenis nooit volledig. Een Chinese arts zei tegen mij: “Alles is Qi.” En waarschijnlijk zou een Chinees hieraan genoeg uitleg hebben. Voor ons maakt deze uitspraak het alleen maar onduidelijker.

Voor mij werd het iets duidelijker toen ik leerde, dat Qi alles is, wat wij nodig hebben om te kunnen leven:
We hebben “lucht-Qi” nodig: We ademen lucht in om eruit te halen wat we nodig hebben (bijvoorbeeld zuurstof), we gebruiken deze delen van de lucht, zetten hen in ons lichaam om, zodat ons lichaam er profijt aan heeft. We halen eruit, wat er voor ons in zit en geven de voor ons onnodige dingen weer af door uit te ademen. Westers spreken we van het ademhalingssysteem.
We hebben “voedsel-Qi” nodig: We eten en drinken, halen uit ons voedsel wat we nodig hebben en scheiden uit wat we niet meer nodig hebben. Westers spreken wij van het spijsverteringssysteem.
We hebben “voldoende gezonde Qi” nodig: Voldoende gezonde Qi vult ons lichaam zodat er geen ruimte voor ziekmakende Qi is. Westers spreken we dan over het immunsysteem.
We hebben “wel bewegende Qi” nodig: Wel bewegende Qi zorgt ervoor dat het hele lichaam in een relatieve balans, gezond is, komt en blijft. Qi zorgt ervoor dat hiervoor bijvoorbeeld de lichaamssappen, maar ook de Qi zelf naar precies die plekken stromen, waar ze benodigd worden en niet bijvoorbeeld ergens stagneren. Het Westerse Hart- en bloedvatensysteem komt hier niet helemaal mee overeen, maar biedt een voor ons aanschouwelijk model om het model van de wel bewegende Qi te begrijpen.
We hebben ook “emotionele en mentale Qi” nodig: Dat is misschien voor ons makkelijker te begrijpen dan voor de Chinese arts. We weten hoe veel energie sterke emoties kosten. We weten dat we makkelijker vatbaar voor ziektes zijn als wij emotioneel of mentaal niet “in ons hummetje” zijn. We hebben er zelfs talloze gezegdes over hoe emoties ons lichaam kunnen beїnvloeden: “Het ligt als een steen op mijn maag.” “Heb je iets op je lever?” “Ik zit vandaag erg lekker in mijn vel.”
De Chinese arts weet dat het fysieke, het mentale en het emotionele zijn neerslag op de hele mens heeft. Een Chinese arts onderzoekt in eerste instantie het fysieke lichaam en kan daar middels verschillende diagnose-technieken de in het lichaam aanwezige disbalans in Qi waarnemen en zijn behandeling erop afstemmen. Als hij een disbalans waarneemt, gebruikt hij vaak specifieke vragen om zijn eerste diagnose te verifiëren. Hierbij vraagt hij onder andere ook naar de emotionele en mentale gesteldheid van de patiënt. Hij behandelt het fysieke lichaam middels het toevoegen van kruiden of de toepassing van acupunctuur of TuiNa.

Het meridiaan-stelsel

Voor de Chinese Geneeskunde is Qi essentieel voor het leven; Qi maakt ons leven, onze existentie pas mogelijk. Qi beweegt door het hele lichaam en bereikt elk deel, elke cel van ons lichaam. Om de regelmatigheid in de beweging van Qi door het hele lichaam te verduidelijken, spreekt de Chinese Geneeskunde van meridianen.
Het meridiaan-stelsel kent 12 hoofdmeridianen, 8 bijzondere meridianen, 15 Luo Mai en ontelbaar veel kleinere vaten.

Twaalf hoofdmeridianen vormen de hoofdwegen die de twaalf ZangFu met Qi en bloed verzorgen. ZangFu staan voor de 6 Yin- en de 6 gekoppelde Yang-organen.
De acht bijzondere meridianen dienen als reservoirs van Qi, verbinden de twaalf hoofdmeridianen met elkaar tot een geheel, én beschermen het lichaam.
Van de twaalf hoofdmeridianen en van twee van de acht bijzondere meridianen, met namen de Ren Mai en de Du, Mai zijn acupunctuurpunten bekend wiens speciale betekenissen voor het lichaam bij acupunctuur- en TuiNa-behandelingen gebruikt worden.meridianen-en-punten

Naast deze grotere hoofd- en bijzondere meridianen spreekt de Chinese Geneeskunde van vijftien Luo Mai. Mai is een Chinese omschrijving voor vat: bloedvat of Qi-vat. Twaalf Luo Mai zijn verbonden aan de 12 hoofdmeridianen en verbinden deze onderling. Het milt-systeem (het orgaan zelf en de erbij horende meridiaan) heeft twee Luo Mai, één kleinere zoals de andere organen, en een grotere, “de grote Luo Mai van de milt”. Dat maakt al duidelijk dat de milt een belangrijke plek in de Chinese Geneeskunde  inneemt. Ook de 2 bijzondere meridianen met acupunctuurpunten, de Du Mai en de Ren Mai, zijn direct verbonden met elk een Luo Mai.

Naast de Luo Mai wordt middels vele kleinere en grotere vaten een netwerk van vaten over het gehele lichaam beschreven. Door deze vaten stromen Qi en bloed naar alle delen van het lichaam.
Dit model is te vergelijken met het Westerse Bloedvatenstelsel, waarin het bloed vanuit het hart door grote hoofdslagaders naar de steeds kleiner wordende vaten tot in de haarvaten dicht bij het lichaamsoppervlak stroomt.boomwortels